آداب معاشرت

آداب معاشرت

 

غشّ (فریب) و خیرخواهی

غشّ از اوصاف نفسانی، نکوهیده و زشت در آدمی است و غش‌کننده کسی است که در گفتار و کردار خویش قصد خیر و خیررسانی به دیگران ندارد و در برابر آن «نُصح» از اوصاف کمال، پسندیده و زیبای انسانی است و ناصح به کسی می‌گویند که گفتار و کردار او تنها به انگیزهٔ خیررسانی و هدایت دیگران باشد.

زشتی صفت غش در سخنان معصومان« علیهم‌السلام » بسیار آمده است که به چند روایت بسنده می‌شود، باشد که همواره این جملات نورانی فرا راه مؤمنان باشد و با استعانت از حق تعالی خود و دیگران را از این صفت ناپسند برکنار دارند و در جهت صافی و صفای باطن هرچه بیش‌تر خود بکوشند.

ـ رسول خدا« صلی‌الله‌علیه‌وآله » فرمود: «لیسَ مِنّا مَنْ غَشَّ مسلماً أَو ضَرَّهُ أَو کرَه؛ کسی که با مسلمانی غش نماید یا به او زیان برساند یا فریبش دهد از ما نیست».

ـ امیرمؤمنان می‌فرماید: «خَیرُ الاخْوانِ أَنصحک همْ وَ شَرُّهُمْ أَغَشُّهُمْ؛ بهترین برادران شما، خیرخواه‌ترین آنان و بدترین آنان، فریب کارترین آنان است».

ـ «شَرُّ النّاسِ مَنْ یغَشُّ الناسَ؛ بدترین مردم کسی است که با مردم غش نماید».

ـ امام صادق« علیه‌السلام » دربارهٔ آثار و پی‌آمدهای آخرتی غش با برادر مؤمن می‌فرماید: «وَ مَنْ غَشَّ أَخاهُ وَ حَقَّرهُ و نَاواهُ جَعَلَ اللّهُ النّار مَأواه؛ کسی که با برادر مؤمنش غش نماید و او را خوار شمارد و با وی دشمنی کند، خدای تعالی او را در آتش دوزخ جای می‌دهد».

ـ حضرت سجاد« علیه‌السلام » در «رساله الحقوق» غش نداشتن و بی‌آلایشی را از حقوق مسلّم رفیق راه دانسته و می‌فرماید: «وَ أَمّا حَقُّ الخَلیطِ فأن لا تغُرَّه و لا تغشَّهُ و لا تَکذِبَه وَ لا تُغْفِله؛ حق رفیق آن است که بیهوده او را امیدوار نکنی و فریب ندهی و با او غش و دغل نکنی و به او دروغ نگویی و او را اغفال ننمایی».

ـ حضرت در همین رساله، دربارهٔ حقوقی که پند دهنده و پندپذیر نسبت به یک‌دیگر دارند، می‌فرماید: «وَ أَما حَقُّ الْمُسْتَنْصِحِ فانَّ حَقَّهُ أَن تُؤَدِّی إلیهِ النَّصیحَهَ عَلَی الْحقِّ الَّذی تَری لَهُ انَّهُ یحْمِلُ؛ و امّا حق کسی که از تو اندرز می‌خواهد آن است که پند و اندرزی به وی بدهی که در خور او بوده و تاب تحملش را داشته باشد»، «وَ أَمّا حَقُّ النّاصحِ فَأَن تَلینَ لَهُ جَناحَک، ثُمَّ تَشَرْئَبَ لَهُ قَلْبک، وَ تُفتِّحَ لَهُ سَمْعَک حَتّی تَفْهَمَ عَنْهُ نَصیحَتَه؛ حق اندرز دهنده آن است که برای او فروتنی نمایی و دلت را متوجه وی سازی و سخنش را بخوبی گوش فرا دهی تا اندرز او را دریابی».

ـ حضرت علی« علیه‌السلام » می‌فرماید: «وَامْحَضْ أَخاک النَّصیحَهَ وَ ساعِدْهُ عَلی کلِّ حال؛ برادرت را بی‌آلایش، پند ده و او را در هر حالی یار باش».

ـ «وَ لا واعظ هُوَ أَبْلَغُ مِنَ النُّصْح؛ هیچ واعظ و اندرز دهنده‌ای رساتر از خیرخواهی نیست».

ـ امام موسی بن جعفر« علیه‌السلام » با عبارت‌هایی هشدار دهنده می‌فرمایند: «أَلْمؤمن أَخُو الْمؤمن لأمِّهِ وَ أَبیه فملعون مَنْ غَشَّ أَخاهُ وَ مَلْعُونْ مَنْ لَمْ ینصَح أَخاه؛ مؤمن برادر پدر و مادری مؤمن است؛ پس هر کس به برادر مؤمنش حیله نماید و هر کس خیرخواه برادرش نباشد، ملعون است».

البته گاهی نفس آدمی به‌طور طبیعی از نصیحت و اندرز دیگران ناراحت و متألم می‌شود، ولی به فرمایش امیرمؤمنان علی« علیه‌السلام » «مراره النصح أنفع من حلاوه الغّش؛ تلخی اندرز، سودمندتر از شیرینی غش است».

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. شما اولین نفری باشید که درباره این مطلب نظر می دهد.
ارسال یک دیدگاه

ارسال یک دیدگاه